Op naar schone lucht!

Op deze pagina kun je alles lezen over varend ontgassen. Wat is het? Waarom gebeurt het? Wat zijn de gezondheidsrisico’s? Wat kunnen we doen om ervoor te zorgen dat schepen niet langer in woonkernen ontgassen? Welke stappen kunnen politiek en industrie nemen?

Stop Ontgassen wil er samen met de politiek en het bedrijfsleven voor zorgen dat varend ontgassen op korte termijn stopt, zodat de lucht in Nederland schoner wordt.

Wat is varend ontgassen?

 

Als een tankschip gelost heeft, blijft er een residu van de lading achter in de laadruimte en de leidingen. Voordat er een nieuwe lading ingenomen kan worden, moeten de restanten van de vorige lading eruit. Dat doet de schipper door met ventilatoren het residu de buitenlucht in te blazen. Om het proces te versnellen, worden ook tijdens de vaart de deksels van de tanks geopend. Vaak gaat het om vluchtige stoffen die gevaarlijk zijn voor gezondheid en milieu. Bovendien is het proces zelf niet zonder gevaar voor schipper, bemanning en omgeving.

 

Waarom is varend ontgassen een probleem?

 

Varend ontgassen is een risico voor alle inwoners van Nederland, in het bijzonder voor mensen die in de buurt van grote rivieren wonen en voor bemanningen die de stoffen vervoeren. Ook het milieu wordt erdoor belast. De reststoffen komen direct in het rivierwater en in de omgeving terecht. Een bijkomend probleem is dat ontgassen stank veroorzaakt voor mensen die naast of bij de plek wonen waar het plaatsvindt.

 

Om welke stoffen gaat het?

 

Er worden verschillende schadelijke stoffen vervoerd en ontgast. Benzeen is de belangrijkste. Benzeen staat hoog op lijst met kankerverwekkende stoffen. Het is een veel geproduceerde grondstof voor de chemische industrie. Benzeen is een kankerverwekkende stof die onder meer leukemie kan veroorzaken. Het speelt ook een rol bij andere vormen van kanker. Blootstelling aan een verhoogde concentratie benzeen kan bovendien problemen in het beenmerg, bloedarmoede en schade aan het hoornvlies veroorzaken.

 

Andere schadelijke stoffen die door ontgassing vrijkomen zijn: nafta, benzine, kerosine, ethanol en andere aardolieproducten.

Meer achtergrondinformatie

Wie doet wat?

Bij de problematiek rond ontgassen zijn verschillende partijen betrokken. Hier kun je lezen wie dat zijn en wat hun rol is bij varend ontgassen.

Reders

 

Reders zijn eigenaren van doorgaans moderne vloten, die langlopende contracten hebben met de petrochemische industrie.

Verladers

 

Verladers houden zich bezig met de logistieke kant van het transport. Zij organiseren het vervoer van a naar b en zorgen vaak ook voor opslag.

Petrochemische industrie

 

De petrochemische industrie verwerkt aardolieproducten tot verschillende stoffen, die basis zijn voor onder andere kunststof, wasmiddelen en farmaceutica.

Schippers

 

Schippers zorgen voor het transport van de lading. Er zijn twee soorten schippers: de ene is in dienst van een reder, de andere is eigenaar van het schip en vaart voor eigen rekening.

Wat is de rol van de overheid?

 

De regelgeving over ontgassen is op Europees niveau vastgelegd in het CDNI-verdrag. Daarin staat dat de landen die het verdrag getekend hebben, zich verplichten om een einde te maken aan varend ontgassen. In Nederland gebeurt dat tot nu toe niet. Wel bestaat er sinds kort een Nationale Taskforce Varend Ontgassen, die belast is met de implementatie van het verdrag. Omdat er nog steeds geen nationale wetgeving is, heeft een aantal provincies, waaronder Zuid-Holland, Noord-Holland, Zeeland en Brabant, zelf initiatieven genomen om varend ontgassen tegen te gaan.

Waarom wordt er nog steeds ontgast?

Het mag niet en het is schadelijk voor mens en milieu. Waarom wordt er dan nog steeds varend ontgast? Dat komt door een ingewikkeld samenspel van factoren en partijen.

De overheid schiet tekort

 

De overheid maakt wel plannen, maar er is nog steeds geen landelijke wetgeving die varend ontgassen aan banden legt. Hierdoor kunnen schepen min of meer hun gang gaan op de Nederlandse wateren. De Nederlandse overheid schiet duidelijk tekort.

Er is te weinig ontgassingscapaciteit

 

Er is een veilige manier om te ontgassen, namelijk bij een speciale installatie aan wal. Op dit moment is er maar op één plek in Nederland zo’n ontgassingsinstallatie. Dat is veel te weinig om alle schepen veilig te ontgassen. Bovendien kost het geld om zo’n installatie te gebruiken en neemt het proces ongeveer zestien uur in beslag. Tijd die een schipper liever gebruikt om te varen.

De milieudiensten worden niet ingeschakeld

 

De regionale milieudiensten spelen geen rol van betekenis bij het ontgassingsprobleem. Er worden voor zover we weten geen metingen gedaan en meldingen van burgers worden niet in behandeling genomen. Varend ontgassen is daardoor een fenomeen dat weinig tot geen aandacht krijgt.

Er wordt nauwelijks gehandhaafd

 

Er is geen enkele instantie die belast is met het controleren en handhaven van varend ontgassen. Rijkswaterstaat is er niet bij betrokken. De waterpolitie houdt zich er onvoldoende mee bezig. Schippers, reders, verladers en de industrie kunnen doen wat ze willen, want de pakkans is minimaal.

Een boete is voorlopig goedkoper dan ontgassen aan wal

 

Voor zover er al gehandhaafd wordt: de tot nu toe uitgereikte boetes op illegaal ontgassen zijn niet hoger dan € 1.300,-. Ontgassen aan wal kost één euro per kubieke meter laadruimte. Met een gemiddelde laadruimte van 2.500 kuub is legaal ontgassen aan wal dus bijna twee keer zo duur. De wet gehoorzamen is duurder dan hem overtreden. Goed nieuws: in de regelgeving die in de maak is, wordt varend ontgassen beschouwd als een economisch delict. De boete daarvoor is
€ 80.000,-.

Niemand wil opdraaien voor de kosten

 

Je zou zeggen dat de eigenaar van de lading verantwoordelijk is voor de kosten van legaal ontgassen. Hier wordt het ingewikkeld: is het residu dat ontgast wordt aan te merken als afval, waardoor het een post voor de schipper of reder is? Of hoort het thuis bij de verlader, omdat die verantwoordelijk is voor het transport? Of heeft de industrie als producent misschien de plicht om het te betalen? Je kunt er op veel manieren naar kijken, maar het komt erop neer dat geen van de partijen op wil draaien voor de kosten van ontgassen aan wal.

De industrie neemt zijn verantwoordelijkheid onvoldoende

 

Het ligt voor de hand om maatregelen te eisen van de producenten van gevaarlijke stoffen die varend ontgast worden. ‘De vervuiler betaalt’ is een regel die ook voor burgers opgaat. Waarom zou de industrie daar niet aan moeten voldoen? Veel grote producenten als Shell, BP, ExxonMobile en Texaco claimen duurzaamheid hoog in het vaandel te hebben. Op het gebied van varend ontgassen nemen ze echter onvoldoende maatregelen.

Welke stappen moeten er genomen worden?

Om varend ontgassen te stoppen, moet er een aantal zaken geregeld worden, zowel door de overheid als door de branche. We zetten ze voor je op een rijtje.

Betere handhaving, hogere boetes

 

Een verbod alleen is niet voldoende. Beter handhaven en zwaarder beboeten is ook nodig. Er wordt nu nauwelijks tot niet gehandhaafd en de hoogte van de boete is stukken lager dan legaal ontgassen aan wal. Hierdoor wordt legaal ontgassen op dit moment ontmoedigd.

Vaar meer met dezelfde lading

 

Een schip dat een bepaalde lading vervoerd heeft en vervolgens een nieuwe lading van hetzelfde product inneemt, hoeft niet te ontgassen. Een deel van het ontgassingsprobleem kun je daardoor oplossen met een betere logistiek. Ook zijn er producten die elkaar niet bijten. Met zulke producten hoeft evenmin tussentijds ontgast te worden. Zwaarder inzetten op deze manieren van transport kan de belasting van mens en milieu aanmerkelijk verminderen.

Zo snel mogelijk naar een landelijk verbod

 

Het is vreemd, maar er is nog steeds geen landelijk verbod op varend ontgassen. Een aantal provincies heeft daarom zelf regelgeving gemaakt, maar het is hard nodig dat een verbod op varend ontgassen zo snel mogelijk wordt vastgelegd in de wet. Die wet maakt het voor bedrijven ook aantrekkelijker om te investeren in ontgassingsinstallaties. Daarvan zijn er nu nog veel te weinig. De nationale overheid zegt dat er vanaf 2020 geleidelijk een verbod op ontgassen ingevoerd wordt. Wij zetten voorlopig vraagtekens bij de haalbaarheid van dat voornemen.

Meer investeren in ontgassingsinstallaties

 

Op de enige plek in Nederland waar legaal ontgast kan worden, zijn lange wachttijden. Schippers die van goede wil zijn, moeten bovendien vaak uren omvaren om bij die plek te komen. Er moeten daarom bij veel meer laad- en losplaatsen ontgassingsinstallaties komen. Het bedrijfsleven kan hierin investeren, maar het wordt voor hen pas interessant als een landelijk verbod op varend ontgassen voor meer klanten zorgt.

Producenten moeten het voortouw nemen

 

Grote producenten in de petrochemie hebben de middelen en de capaciteit om het verschil te maken. Door het voortouw te nemen en te werken aan best business practices, kunnen ze de hele branche in beweging krijgen en ervoor zorgen dat iedereen meewerkt. Op die manier maken ze in de praktijk waar wat ze op papier vertellen over maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Teken de petitie!

En draag bij aan schone lucht!

Teken nu de petitie

Foto's en video's op deze website zijn uitsluitend bedoeld ter illustratie. Afgebeelde schepen hebben geen relatie met het onderwerp.